Alleen bij daglicht en verboden voor passagiers: de bizarste codes op je rijbewijs

In dit artikel:

Op de achterkant van je roze rijbewijs, in kolom twaalf, staan soms kleine cijfercodes die veel verder gaan dan alleen een brilvoorschrift. Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) gebruikt die codes om — op basis van medische of psychologische keuringen — iemands rijbevoegdheid precies af te bakenen. Voor de meeste Nederlandse bestuurders blijft dat veld leeg of staat er hooguit 01.01 (bril verplicht) of 78 (alleen automatisch), maar Europese regelgeving bevat ook veel ingrijpendere beperkingen.

Een opvallende maatregel is Code 61: rijden uitsluitend bij daglicht. Formeel wordt dit vaak geïnterpreteerd als vanaf één uur na zonsopgang tot één uur vóór zonsondergang, bedoeld voor mensen met ernstige nachtblindheid of vergelijkbare problemen. Nog beperkter is Code 63, die passagiers verbiedt mee te nemen — de reden wordt per persoon vastgesteld, maar het maakt autorijden praktisch een solotocht.

Code 62 legt een geografische grens: het CBR kan een maximale straal rondom iemands woonplaats voorschrijven (bijvoorbeeld 20–30 km). Buiten die cirkel geldt rijden als onrechtmatig. Vaak gaat dit samen met Code 67, die het gebruik van autosnelwegen verbiedt. Zulke maatregelen worden toegepast wanneer iemand nog veilig korte, bekende ritten kan uitvoeren maar niet geschikt is voor lange of complexe verkeerssituaties.

Voor alcoholgerelateerde voorwaarden bestaan ook strikte codes. Code 68 betekent nultolerantie voor alcohol; elke alcohollimiet vervalt en mag niet worden overschreden. Code 69 staat voor het verplicht rijden met een alcoholslot in het voertuig. In Nederland riep dit discussie op omdat het CBR’s gedwongen alcoholslotprogramma in september 2016 werd stopgezet, maar de Europese code blijft bestaan en illustreert welke mogelijkheden de wetgever heeft.

Kortom: die kleine cijfers op je rijbewijs kunnen iemand slechts beperkte en heel specifieke rijrechten geven — van alleen overdag rijden tot alleen binnen een beperkte straal of alleen met een alcoholslot. Het doel is telkens verkeersveiligheid: maatwerk op basis van individuele medisch-psychologische beoordeling. Wie dergelijke beperkingen negeert, riskeert juridische gevolgen en mogelijk gevaar op de weg.