Australië halveert accijns, Nederland noemt dure tank 'noodzakelijke pijn'
In dit artikel:
De wereldwijde oliemarkt trekt fel aan door het conflict rond Iran en de VS/Israël, omdat de doorvoer via de Straat van Hormuz—goed voor ongeveer 20% van het wereldwijde olietransport—wordt verstoord. In maart steeg de Brent-olieprijs met 59% en bereikte zo 115,66 dollar per vat, de sterkste maandelijkse stijging ooit, meldt Reuters.
Regeringsreacties verschillen sterk. In Australië nam premier Anthony Albanese snel ingrijpen: de brandstofaccijns wordt voor drie maanden gehalveerd, wat de pompprijs met 26,3 cent Australische dollar per liter verlaagt, en de zware wegenbelasting voor vrachtverkeer is tijdelijk afgeschaft. De maatregel kost de overheid circa 2,55 miljard AUD (ongeveer 1,5 miljard euro). Omdat Australië relatief kleine strategische voorraden heeft (ongeveer dertig dagen diesel en negenendertig dagen benzine), treedt de staat via een exportfonds ook op als garantie voor extra inkoop op de dure spotmarkt.
In Nederland is het beleid terughoudender. Met de hoogste brandstofprijzen in Europa door accijnzen en btw klinken oproepen van partijen als GroenLinks-PvdA voor een maximumprijs, maar het kabinet onder premier Rob Jetten kiest voor afwachten en beperkt zich tot een hulpverlening voor de laagste inkomens. In een opiniestuk in het Dagblad van het Noorden pleit journalist Hilbrand Polman juist voor voorzichtigheid: hoge brandstofprijzen remmen de vraag af en leeghalen van de schatkist met een accijnsverlaging van slechts een paar cent kost direct miljarden en bevoordeelt vaak bezitters van grote auto’s. Polman stelt dat het huidige ongemak ook een prikkel kan zijn om de afhankelijkheid van fossiele brandstof sneller te verminderen; elektriciteitrijders profiteren al zichtbaar van de stijgende benzine- en dieselkosten.
Kort samengevat: de olieprijsstijging zet regeringen voor een dilemma tussen kortetermijnverlichting voor huishoudens en transport, en het behouden van prijsprikkels die vraag verminderen en de energietransitie versnellen. In de praktijk zien we uiteenlopende keuzes — universele kortingen in Australië versus meer gerichte of afwachtende maatregelen in Nederland.