Code 78 duikt steeds vaker op rijbewijzen op: waarom een hele generatie straks niet meer in elke auto mag rijden

In dit artikel:

Steeds meer Nederlanders doen praktijkexamen in een automaat: het aantal steeg van ruim 8.200 in 2015 naar bijna 61.000 in 2025, goed voor 12 procent van alle examens voor rijbewijs B. Wie daarin slaagt, krijgt Code 78 op de achterkant van het rijbewijs. Die Europees geharmoniseerde code beperkt de bestuurder tot auto’s met een automatische transmissie; met een rijbewijs waarvoor in een schakelauto examen is gedaan, mag je beide typen rijden.

De groei komt mede door de opmars van elektrische auto’s, hybrides en nieuwe auto’s zonder handgeschakelde versnellingsbak. In 2014 kregen 3.285 nieuwe B-rijbewijzen Code 78, tegenover 17.588 in 2024. Hoewel nog ongeveer 54 procent van het totale Nederlandse wagenpark een handbak heeft, had in 2026 slechts 8,6 procent van de nieuw geregistreerde auto’s een handgeschakelde versnellingsbak. Vooral bij oudere occasions, leenauto’s en sommige bedrijfswagens kan de beperking daardoor nog problemen opleveren.

Wie later ook in een schakelauto wil rijden, moet nu een nieuwe Gezondheidsverklaring aanvragen en opnieuw praktijkexamen doen in een handgeschakelde auto. Een theorie-examen is niet nodig en bij zakken blijft het bestaande automaatrijbewijs geldig. Na slagen en het aanvragen van een nieuw rijbewijs vervalt Code 78.

Nieuwe Europese regels moeten die route versoepelen. Lidstaten moeten vanaf uiterlijk 26 november 2029 een aparte rijvaardigheidstest of een specifieke opleiding aanbieden om de beperking te voorkomen of te verwijderen. Bij een opleiding zijn minimaal zeven uur training en rijden op de openbare weg vereist. Nederland moet nog bepalen welke optie het invoert; voorlopig blijven de huidige regels gelden.