De Gotthardtunnel lijkt rotsvast, maar onder de Alpen verandert de constructie voortdurend

In dit artikel:

De bijna 17 kilometer lange Gotthardtunnel in Zwitserland wordt volgens een veel gedeeld verhaal dagelijks 8 tot 17 centimeter langer en korter door temperatuurverschillen. Dat klinkt spectaculair, maar de beschikbare Zwitserse documentatie bevat geen meetreeks die deze specifieke bewering bevestigt.

De natuurkundige basis van het verhaal klopt gedeeltelijk. Beton zet bij opwarming uit en krimpt bij afkoeling. Bij een volledig vrij stuk beton van 16,942 kilometer zou een temperatuurstijging van één graad theoretisch een lengteverandering van ongeveer 12,5 tot 22 centimeter kunnen veroorzaken. De tunnel is echter geen losliggende betonnen buis: hij bestaat uit onder meer beton, wapening, wegdek en plafonds en zit ingesloten in het omliggende gesteente. Temperatuurveranderingen kunnen daardoor ook spanningen en plaatselijke vervormingen veroorzaken. De werkelijke beweging hangt af van de constructie, materialen en rotsmassa.

Tunnelbeheerder ASTRA houdt de Gotthardtunnel sinds ongeveer 1990 nauwlettend in de gaten. Ingenieurs meten onder andere scheuren, trillingen, vervormingen van het tussenplafond, de tunnelbekleding en de rijbaan. In augustus wordt de tunnel twaalf nachten gesloten voor preventief onderhoud. Nieuwe apparatuur registreert continu spanningen in delen van het tussenplafond; waar nodig worden gecontroleerde scheidingssneden gemaakt om die te verminderen. ASTRA legt die spanningen niet specifiek uit als dagelijkse thermische uitzetting.

Automobilisten merken de bewegingen niet. De tunnel, die in 1980 openging en jaarlijks meer dan zes miljoen voertuigen verwerkt, krijgt bovendien een tweede buis, die volgens planning in 2030 klaar is. Daarna wordt de bestaande tunnel tussen 2030 en 2033 gerenoveerd. De constructie beweegt dus wel degelijk, maar de claim over een aantoonbare dagelijkse lengteverandering van 8 tot 17 centimeter gaat op basis van de huidige gegevens te ver.