De opmars van Code 78: waarom een hele generatie straks geen 'echte' auto meer mag rijden

In dit artikel:

Steeds meer jonge bestuurders in Nederland krijgen op hun roze rijbewijs de toevoeging Code 78: een officiële aanduiding van het CBR die aangeeft dat het praktijkexamen is afgelegd in een voertuig zonder koppeling (dus een automaat). Dat lijkt een klein stempel, maar het betekent dat zij wettelijk alleen in automaten mogen rijden; wie zonder die bevoegdheid toch een handbak bestuurt, heeft feitelijk geen geldig rijbewijs en loopt risico op strafrechtelijke en verzekeringstechnische gevolgen.

De oorzaak ligt niet zozeer bij jongeren zelf maar bij een snelle verschuiving in het wagenpark van rijscholen. Omdat rijscholen massaal overstappen op elektrische lesauto’s — goedkoper per kilometer en passend bij klimaatdoelen — doen leerlingen vaak alleen ervaring op in auto’s zonder klassieke versnellingsbak. Daardoor krijgen nieuwe chauffeurs in veel gevallen geen keuze meer tussen automaat of handgeschakeld tijdens hun lessen of examen.

Praktische gevolgen zijn groot: veel betaalbare occasions en oudere stadsauto’s zijn nog handgeschakeld, waardoor jonge kopers met Code 78 beperktere en vaak duurdere opties hebben. Ook het spontaan lenen van een ouderlijke auto is problematisch als die een pook heeft. Cultureel betekent dit dat een generatie opgroeit zonder ervaring met koppeling en schakelen; voor liefhebbers verandert de handbak van een alledaags instrument in een niche.

Er lopen intussen discussies over aanpassing van de regels. In sommige buurlanden bestaat de mogelijkheid de automaatbeperking na extra schakellessen te laten verwijderen zonder een volledig nieuw examen; Nederland hanteert die soepelere route voorlopig niet. De ontwikkeling dwingt beleidsmakers, rijscholen en scholieren na te denken over toegankelijkheid, verkeersveiligheid en de toekomst van rijopleidingen nu elektrisch rijden de norm wordt.