De ware functie en herkomst van de rode dodemansknop op moderne motorfietsen

In dit artikel:

De felrode noodschakelaar op het stuur van een motorfiets is geen hedendaagse gimmick maar een erfenis uit de racewereld. In de begindagen van de wegraces werden accu’s en startmotoren vaak weggelaten om gewicht te besparen; coureurs duwden de motor aan en hadden daarom een snel bereikbare knop nodig om de ontsteking uit te schakelen. Daarnaast bleek de schakelaar van levensbelang bij ongevallen: als het gas bleef hangen konden marshals met één druk de motor stoppen en zo brand en verdere schade voorkomen.

Tegenwoordig is die noodschakelaar verplicht op straatmotoren en werkt hij precies zoals ooit bedoeld: hij onderbreekt de stroom naar de ontstekingsbobines en de brandstofpomp, waardoor de verbrandingsmotor onmiddellijk afslaat. Belangrijk verschil met het omdraaien van de contactsleutel is dat de noodschakelaar alleen de motor stillegt; verlichting, dashboard en andere boordelektronica blijven ingeschakeld en trekken stroom uit de accu. Daarom is het technisch onjuist dat het gebruik van de rode knop schadelijk zou zijn voor de elektronica — fabrikanten ontwerpen de circuits hiervoor — maar er zit wél een praktisch nadeel aan. Als rijders na het afzetten vergeten de sleutel om te draaien, loopt de accu langzaam leeg en neemt ook het diefstalrisico toe omdat de sleutel in het slot blijft.

Kortom: de noodschakelaar is een veilige en functionele overblijfsel uit de racerij en mag gerust dagelijks gebruikt worden om de motor te stoppen. Het verstandigste gebruik is echter: eerst de motor afzetten met de rode knop indien gewenst, en daarna de contactsleutel omdraaien om het volledige elektrische systeem spanningsloos te maken.