Fietshelm rukt op, maar vervanging na val blijft uit
In dit artikel:
Fietsveiligheid staat onder druk door hogere snelheden en grotere verschillen tussen typen fietsen op het fietspad: gewone stadsfietsen delen de ruimte met speed pedelecs, zware elektrische bakfietsen en fatbikes. In 2024 werden volgens VeiligheidNL ruim 74.300 fietsers op de Spoedeisende Hulp behandeld; bijna 48.900 van hen liep ernstig letsel op en bij circa 12.500 werd primair hersenletsel vastgesteld. Onderzoek van SWOV toont dat een helm de kans op ernstig hoofd- of hersenletsel met ongeveer 60 procent kan verminderen.
Toch is helmgebruik in Nederland nog beperkt: observaties laten zien dat slechts 5 procent van alle fietsers een helm draagt, bij e-bikes ligt datpercentage recent rond de 8 procent (verschillende meetmethodes maken internationale vergelijkingen lastig). Wel groeit de belangstelling: verkoopcijfers en branchepartijen melden een stijging van de vraag, onder meer voor dagelijks gebruik en e-bikebezitters. De ANWB registreerde in 2023 een sterke toename van helmverkopen en tests van 2026 laten zien dat ook betaalbare helmen goede basisbescherming kunnen bieden. Accessoiremerken merken bovendien op dat bijna de helft van de nieuw verkochte fietsen elektrisch is, wat de verschuiving verklaart.
Verzekeraar Univé signaleert een belangrijk probleem: het extreem lage aantal schadeclaims voor helmen wijst erop dat veel fietsers hun helm na een val niet vervangen. Omdat veel fietshelmen zijn ontworpen om energie bij één harde klap te absorberen — het binnenschuim deukt in en kan ook onzichtbaar beschadigd raken — kan een helm bij een volgende impact veel minder bescherming bieden. Univé adviseert helmen direct te vervangen na een val of harde klap, ook bij afwezigheid van zichtbare schade.
Tegelijk werken betrokken partijen en de overheid aan gedragsverandering en regelgeving. Het kabinet bereidt een wetsvoorstel voor om vanaf 2027 een helmplicht voor minderjarigen op e-bikes, fatbikes en vergelijkbare lichte elektrische voertuigen in te voeren; het voorstel moet nog door de Tweede Kamer worden behandeld.