Iedereen rekent op 80 of 100 km/u bij een oliecrisis, maar dít is de vergeten wettelijke noodlimiet
In dit artikel:
Het Landelijk Crisisplan Olie (LCP‑O), dat in februari 2023 aan de Tweede Kamer is aangeboden en nu in fase 1 is geplaatst, heeft in Nederland een discussie losgemaakt over tijdelijke snelheidsverlagingen op autosnelwegen. Politieke debatten en sociale media draaien vooral om twee vaak genoemde opties: 80 km/uur overdag en 100 km/uur 's nachts — maatregelen die rechtstreeks zijn ontleend aan het IEA‑10‑Point Plan om het olieverbruik snel te drukken. Die opties staan als beleidskeuzes in het draaiboek, maar zijn geen automatisch recht.
Juridisch gezien bestaat er echter een minder bekende, kant‑en‑klare noodoptie: een algemeen limiet van 90 km/uur. Artikel 86a van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 geeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat de bevoegdheid om zo’n snelheid snel in te stellen zonder de gebruikelijke langdurige procedures voor het vervangen van borden. Met andere woorden: terwijl politiek en media 80 of 100 bespreken, is 90 km/uur de maatregel die het snelst en rechtsgeldig kan worden afgekondigd zodra de crisis naar latere fases escaleert (fase 3 of 4).
Het LCP‑O waarschuwt tegelijk voor beperkingen van nationale acties: op een vrije wereldmarkt kan bespaarde brandstof door anderen worden opgekocht, het zogenaamde weglekeffect. Effectiviteit neemt daarom sterk toe bij coördinatie op Europees of internationaal niveau. Cruciale impactberekeningen die aangeven hoeveel elke snelheidsoptie oplevert en hoe snel ze uitvoerbaar zijn, zouden in een aparte Excel‑bijlage staan — die inzet van de overheid bij onze zoektocht blijkbaar niet openbaar beschikbaar is gemaakt, waardoor de onderlinge afwegingen intern blijven.
Kortom: 80 en 100 km/uur zijn beleidskeuzes uit het keuzemenu, maar de bestaande wettelijke noodroute van 90 km/uur ligt al klaar voor snelle toepassing; de uiteindelijke stap blijft een politiek besluit en is het meest doelmatig wanneer afgestemd met andere landen.