Kijk eens naar kolom 12 achter op je rijbewijs: daar kan iets staan dat bepaalt wat jij mag rijden

In dit artikel:

Op de achterkant van het rijbewijs staat in kolom 12 welke aanvullende voorwaarden of rechten aan een rijbewijscategorie zijn verbonden. Een code geldt voor de categorie op dezelfde regel, tenzij deze onder alle categorieën staat vermeld. Codes tot 100 zijn Europees geharmoniseerd; vanaf code 100 gaat het om Nederlandse regels.

Code 01 heeft betrekking op het gezichtsvermogen. De toevoegingen 01.01, 01.02 en 01.06 betekenen respectievelijk dat tijdens het rijden een bril, contactlenzen of een van beide moet worden gebruikt. Code 78 beperkt een categorie tot voertuigen met automatische transmissie. Wie deze code achter categorie B heeft staan, mag dus niet met een handgeschakelde auto rijden.

Niet elke code is een beperking. Code 95 is het bewijs van vakbekwaamheid voor beroepschauffeurs met een C- of D-rijbewijs. De code is vijf jaar geldig en kan worden verlengd met 35 uur nascholing, al bestaan er vrijstellingen. Code 96 verruimt juist de mogelijkheden voor het trekken van een aanhanger: met B+ mag de combinatie van auto en aanhanger maximaal 4.250 kilo wegen, tegenover 3.500 kilo met een regulier B-rijbewijs wanneer de aanhanger meer dan 750 kilo weegt.

De nationale codes 100, 101 en 105 regelen het gebruik van het rijbewijs. Code 100 staat alleen privégebruik toe. Code 101 staat daarnaast maximaal vier uur beroepsmatig gebruik per dag toe, maar niet voor beroepsmatig personenvervoer of het laten rijden van anderen onder toezicht. Code 105 maakt privé- en beroepsmatig gebruik mogelijk, met dezelfde uitsluitingen voor personenvervoer en toezicht. Oudere codes 102, 103 en 104 komen nog in historische regelingen voor, maar niet meer in de huidige lijst.

Het negeren van een code heeft daarom geen vast standaardgevolg. Bij code 01 kan het rijbewijs ongeldig zijn zonder het voorgeschreven hulpmiddel, terwijl code 78 bepaalt welk voertuig mag worden bestuurd. Voor het ontbreken van een verplicht geldig bewijs van vakbekwaamheid noemt het Openbaar Ministerie in het Feitenboekje 2026 een boete van 1.000 euro; vrijstellingen voor code 95 blijven daarbij van belang. Kolom 12 is dus essentieel om te controleren voordat je gaat rijden.