Mercedes bouwde deze diesel niet voor snelheid maar voor enorme kilometerstanden, en dat zie je aan één opvallend cijfer

In dit artikel:

De Mercedes OM617 groeide uit tot een legendarische dieselmotor doordat hij vooral betrouwbaar en weinig belast was, niet omdat hij veel vermogen leverde. Mercedes introduceerde de vijfcilinder in 1974 in de 240 D 3.0, de eerste in serie gebouwde personenauto met een vijfcilindermotor. De drie liter leverde aanvankelijk slechts 80 pk en later 88 pk.

Die bescheiden prestaties waren bewust. De motor gebruikte eenvoudige, robuuste techniek, zoals indirecte inspuiting, een mechanische Bosch-inspuitpomp, een enkele bovenliggende nokkenas en een dubbele rollenketting. De atmosferische versie had geen turbo, waardoor de onderdelen relatief weinig werden belast. Mercedes koos vijf cilinders als compromis: een viercilinder bood te weinig groeimogelijkheden, terwijl een zescilinder te groot en zwaar zou worden.

Vanaf 1976 werd de OM617 onder meer gebruikt in de W123 300 D. Later verscheen de motor ook in de G-Klasse en de Noord-Amerikaanse S-Klasse. Voor de Amerikaanse markt kwam een turboversie die in de 300 SD uiteindelijk 125 pk leverde. Experimentele C 111-modellen bewezen hoeveel reserve het ontwerp had: met turbo en intercooler haalden aangepaste versies 190 en later 230 pk. Tijdens recordritten op het circuit van Nardò reed de C 111-III gemiddeld 321,9 km/u over 500 kilometer en vestigde hij meerdere wereldrecords.

Dat recordpotentieel betekent niet dat elke gewone 300 D zulke snelheden aankon. Het toont vooral aan dat Mercedes de motor in straatauto's bewust onder zijn mogelijkheden gebruikte. Wel blijft onderhoud noodzakelijk. Bij oudere exemplaren verdienen onder meer de distributieketting, klepspeling, injectoren, koeling, lekkages en inspuitpomp aandacht. Bij een W123 kan roest bovendien een groter probleem vormen dan de motor.

De W123 is inmiddels een klassieker en daardoor niet altijd meer goedkoop. Voorbeelden van vraagprijzen zijn €12.900 voor een 300 D uit 1980 en €24.500 voor een zeldzame 300 TD Turbo uit 1983. De oorspronkelijke 80 pk, ooit een teken van bescheidenheid, geldt nu juist als bewijs van een ontwerp dat meer dan vijftig jaar later nog steeds bewondering oproept.