Nieuwe fietsdodenpiek legt breder probleem bloot dan alleen de fatbike

In dit artikel:

In 2025 steeg het aantal verkeersdoden in Nederland naar 759, het hoogste niveau sinds 2007. Fietsers waren met 281 slachtoffers de grootste groep, waarna juridisch dienstverlener DAS meteen snelle e-bikes en fatbikes aanwijst en pleit voor een helmplicht. Analyse van CBS-cijfers laat echter zien dat het beeld ingewikkelder is.

De toename van de verkeersdoden is vrijwel uitsluitend te wijten aan mannen, vooral 70-plussers: in die leeftijdsgroep vielen 118 dodelijke slachtoffers, 40 meer dan het jaar ervoor. De rol van e-bikes is lastig exact vast te stellen omdat die niet altijd consequent worden geregistreerd; vaststaat wel dat minimaal 41% van de omgebrachte fietsers op een e-bike reed en dat acht fatbike-rijders omkwamen. De Rijksoverheid concludeerde eerder dat er geen hard bewijs is dat fatbikes per definitie gevaarlijker zijn dan andere elektrische fietsen.

Een helm kan veel leed voorkomen: verkeersveiligheidsinstituut SWOV schat dat een fietshelm het risico op dodelijk hersenletsel met circa 70% vermindert, en CBS meldt dat hoofdletsel bij 63% van de fatale fietsongevallen de belangrijkste doodsoorzaak is. Toch pakt een verplicht helmgebruik vooral het letsel aan, niet de onderliggende oorzaken: volgens CBS ontstonden vier op de tien dodelijke fietsongevallen door een botsing met auto of vrachtwagen; de rest betrof valpartijen of eenzijdige ongevallen.

Kortom: een helmplicht kan slachtoffers reduceren, maar de recente dodenpiek vraagt om bredere beleidskeuzes—gericht op vergrijzing, kwetsbare oudere fietsers, infrastructuur, verkeersmix en voertuiggedrag—anders blijft de helm een pleister op een grotere wond.