Onderzoekers: Nederlandse overheid maakt misbruik van veel te hoge verkeersboetes
In dit artikel:
Het WODC liet de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv, oftewel de Wet Mulder) voor het eerst integraal doorlichten. De opdracht werd uitgevoerd door de DSP‑groep en bureau De Strafzaak. De kernconclusie: het systeem functioneert technisch en levert veel handhaving zonder rechters op — in 2023 werden bijvoorbeeld 8,3 miljoen boetes administratief afgehandeld — maar inhoudelijk is het ontspoord doordat boetes en verhogingen disproportioneel zijn opgeschroefd.
Achtergrond: de Wahv uit 1990 moest lichte verkeersovertredingen efficiënt en buiten strafrecht om afhandelen, met behoud van rechtsbescherming. Die doelstelling is grotendeels gehaald, maar het oorspronkelijke karakter van lichte sancties is verloren gegaan doordat boetetarieven sinds 1994 met ruim 220% zijn gestegen, terwijl de consumentenprijsindex in die periode circa 70% steeg. Volgens de onderzoekers zijn veel recente verhogingen bedoeld om geld op te halen voor de begroting in plaats van om verkeersveiligheid te bevorderen — gebruik van de wet voor dit doel wordt als ongepast beoordeeld.
Een ander belangrijk knelpunt is het strenge regime bij te laat betalen: een eerste verhoging van 50% en later nogmaals 100% kan een boete tot drie keer zo hoog maken. De onderzoekers noemen die stapelingen van verhogingen disproportioneel en wijzen erop dat ze kwetsbare burgers extra in de schulden kunnen duwen.
Het rapport doet concrete voorstellen: verminder de verhogingen na laattijdige betaling en terugdraaien van beleidsmatige opdrijving van boetetarieven. Dat moet het instrument weer in lijn brengen met het oorspronkelijke doel en het vertrouwen in handhaving herstellen. Of politici deze aanbevelingen overnemen, blijft een politieke keuze.
Kort: de Wahv werkt efficiënt, maar is inhoudelijk misbruikt als inkomstenbron; dit heeft geleid tot buitensporige boetes en betalingsverhogingen met negatieve gevolgen voor solidariteit, draagvlak en kwetsbare groepen.