Psychologen verklaren waarom smartphonegebruik in het verkeer zo moeilijk af te leren is

In dit artikel:

Smartphones prikkelen hetzelfde beloningssysteem in je hersenen als voedsel of seks: het limbische systeem schiet dopamine los zodra er een trilling, ping of like verschijnt. Psychiater Oliver Tüscher en sociaal-psycholoog Malte Friese leggen uit dat het hierdoor geen zwakte van karakter is maar biochemie: impulsiviteit ontstaat doordat je hersenen in actiemodus schieten en korte beloningen verkiezen boven langetermijnveiligheid. Onderzoekers vergelijken dit met een volwassen versie van de marshmallowtest; wie veel schermtijd heeft, zakt vaker voor de verleiding. Bovendien werkt zelfbeheersing als een eindige batterij (ego depletion): na een dag vol verleidingen is je wilskracht op en grijpt je sneller naar je telefoon — ook in de auto.

Er zijn praktische manieren om jezelf te "hacken". Preventie is het krachtigst: maak het onmogelijk om te grijpen naar je telefoon door hem buiten handbereik te leggen, in het dashboardkastje of je tas, en gebruik apps of de 'Niet storen'‑functie om meldingen te blokkeren tijdens het rijden. Stel concrete als‑dan‑plannen op (bijv. "als ik in de auto stap, gaat mijn telefoon in het dashboardkastje") en spreek die hardop; sociale druk helpt om gewoontes vast te leggen zodat je uiteindelijk minder op wilskracht hoeft te vertrouwen.

Naast psychologische maatregelen komt er ook financiële prikkel: verzekeraar Univé wijst erop dat de boete voor het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden in 2026 stijgt naar ongeveer 440 euro (excl. administratiekosten). Volgens de overheid leidt afleiding jaarlijks tot circa 600 verkeersslachtoffers, reden voor de oproep tot 'MONO‑rijden' (ongestoord, zonder afleiding). Aanbevolen praktische regels: zet telefoon op focus of niet storen vóór vertrek, stel navigatie in vooraf, en alleen bij nood een carkit gebruiken — ook handsfree bellen vermindert concentratie. Het veiligste blijft: lees berichten pas als je stilstaat.