Rood, geel, groen en wit? De proef in Rome blijkt 'fake news', maar het idee achter die vierde lamp is wél echt

In dit artikel:

In Italië ontstond verwarring over een mogelijk vierde verkeerslicht: naast rood, geel en groen zou wit bestuurders aanwijzingen geven bij een kruispunt. Automoto.it meldde op 9 april dat Rome witte verkeerslichten testte en dat ze al op enkele strategische plekken waren geplaatst. Verkeerswethouder Eugenio Patanè ontkende dat een dag later tegenover Adnkronos nadrukkelijk. Volgens factcheckers van Fanpage.it was de verwarring waarschijnlijk ontstaan door een interview op de website van Roma Mobilità over de theoretische mogelijkheden van een witte fase. Een concrete proef in Rome werd daarin niet aangekondigd. Latere Italiaanse publicaties beschreven het systeem voorzichtiger als een toekomstscenario.

Het idee is afkomstig van onderzoekers onder leiding van Ali Hajbabaie van North Carolina State University. Zij presenteerden het concept in 2020 en werkten het uit in een wetenschappelijke studie uit 2023. De witte fase zou alleen worden gebruikt wanneer voldoende verbonden en geautomatiseerde voertuigen een kruispunt naderen. Die auto’s communiceren met elkaar en met de verkeersinfrastructuur om het verkeer te regelen. Mensen in gewone auto’s zouden bij wit simpelweg de auto voor zich volgen: rijdt die door, dan volgen zij; stopt die, dan stoppen zij ook. De kleur zelf is volgens de onderzoekers niet essentieel, zolang bestuurders het signaal maar duidelijk herkennen.

De veelgenoemde claim van 94 procent minder vertraging vraagt om nuance. In een simulatie werd maximaal 94,06 procent verbetering berekend ten opzichte van een andere geoptimaliseerde regelstrategie en bij theoretische verhoudingen van verbonden autonome voertuigen. Het cijfer betekent niet dat automobilisten bij een normaal kruispunt vrijwel nooit meer hoeven te wachten. In een realistischer model met voetgangers leidde de witte fase tot maximaal 14,7 procent minder gemiddelde vertraging; bij een groter aandeel autonome voertuigen liep de totale vermindering op tot 27 procent. Een echte test met normale auto’s heeft nog niet plaatsgevonden. De fysieke proefopstelling van North Carolina State University uit 2024 gebruikte kleine modelvoertuigen, en de universiteit verwacht geen invoering op korte termijn.

Italië voert wel proeven uit met geautomatiseerd verkeer, maar zonder wit verkeerslicht. In Turijn reed begin 2025 binnen het Europese project IN2CCAM een geautomatiseerde shuttle over een route van ongeveer vijf kilometer met zeventien verkeersgeregelde kruispunten. De shuttle ontving live informatie over verkeerslichten en wegomstandigheden. In Bari werden vooral digitale simulaties uitgevoerd. De Italiaanse verkeerswet erkent voor gewone voertuigen bovendien alleen rood, geel en groen; witte signalen bestaan er wel voor openbaar vervoer, maar dat is een afzonderlijk systeem.

Nederland gebruikt intussen al onderdelen van de technologie achter het idee. Sinds de start van Talking Traffic in 2016 zijn meer dan duizend intelligente verkeersregelinstallaties, iVRI’s, ingevoerd. Die kunnen informatie ontvangen van naderend verkeer en bijvoorbeeld resterende rood- of groentijden doorgeven. Onder voorwaarden kunnen apps en navigatiesystemen extra groentijd aanvragen, terwijl hulpdiensten voorrang kunnen krijgen. Ook Flitsmeister kan bij geschikte installaties de actuele lichtkleur, de tijd tot groen en snelheidsadvies tonen.

Een witte fase voor gewone Nederlandse automobilisten bestaat echter nog niet. In het Nederlandse verkeersreglement zijn wit of wit knipperlicht momenteel signalen voor trams, bussen en andere aangewezen voertuigen. Een toekomstig systeem zou daarom niet alleen een extra lamp vereisen, maar ook voldoende verbonden voertuigen, aangepaste infrastructuur en nieuwe verkeersregels. Voorlopig blijft het witte verkeerslicht vooral een onderzoeksconcept, terwijl delen van de benodigde slimme verkeers technologie al in gebruik zijn.