Rood licht op de weg: spaart de vleermuis, maar verslechtert reactievermogen automobilist

In dit artikel:

In steeds meer Europese plaatsen vervangt men traditioneel wit straatlicht door rood licht om nachtdieren te beschermen, maar dat heeft nadelen voor verkeersveiligheid. In Gladsaxe, bij Kopenhagen, is een stuk van ongeveer 700 meter fietspaden en hoofdwegen recentelijk met rode ledlampen verlicht. De maatregel is bedoeld om lokale biodiversiteit — vooral vleermuizen — te ontzien, omdat deze dieren rood licht ervaren als bijna duisternis en daardoor hun jachtgebied blijven gebruiken.

Voor automobilisten en fietsers levert de rode gloed echter praktische problemen op. Onder rood licht vermindert het vermogen van het menselijk oog om contrasten en afstanden in te schatten; de visuele scherpte en dieptewaarneming nemen af, wat de reactietijd op onverwachte obstakels negatief beïnvloedt en tot optische vermoeidheid kan leiden. Experts waarschuwen daarom dat de verkeersveiligheid onder druk komt te staan wanneer witte verlichting structureel wordt vervangen door rood.

Nederland liep eerder voorop met vleermuisvriendelijke verlichting: in Zuidhoek (Nieuwkoop) ontwikkelde Signify — het voormalige Philips Lighting — een specifiek lichtrecept dat grensgebieden van een Natura 2000-gebied beschermt zonder bewoners volledig in het donker te zetten. Onderzoek van het NIOO-KNAW toonde aan dat lichtschuwe vleermuissoorten onder rood licht net zo actief blijven als in volledige duisternis. Het concept is sindsdien ook in het buitenland overgenomen, onder andere in delen van het Verenigd Koninkrijk.

Niet alle plekken kiezen voor permanente rode verlichting. In Avord (Frankrijk) wordt een tussenoplossing gebruikt: seizoensgebonden amber-rood licht in de zomer om fauna te sparen en neutraal wit in de winter wanneer zicht voor de verkeersveiligheid extra belangrijk is. Zo wordt gezocht naar een balans tussen ecologie en veiligheid.