Spontaan remmende auto's: de nachtmerrie is nog niet voorbij

In dit artikel:

Na een uitzending van Kassa op 29 augustus over phantom braking, ook wel ghost braking of spookremmen genoemd, meldden zich ongeveer 160 kijkers bij de redactie. Honderden anderen deelden online vergelijkbare ervaringen. Het gaat om auto’s die tijdens het rijden, soms op hoge snelheid, onverwacht krachtig remmen zonder duidelijke aanleiding. Sommige automobilisten voelen zich daardoor niet meer veilig en verkopen hun vaak nieuwe auto met aanzienlijk verlies.

Volgens Kassa wordt het probleem door autofabrikanten en importeurs te vaak afgedaan als een incident of als een fout van de bestuurder. Ook hoogleraar Simeon Calvert van de TU Delft acht het aannemelijk dat het werkelijke aantal gevallen veel hoger ligt dan nu bekend is. Een betrouwbare registratie ontbreekt, terwijl de auto-industrie dergelijke voorvallen niet verplicht hoeft te melden.

De ANWB pleit al langer voor verplichte registratie. Incidenten kunnen sinds enkele jaren worden doorgegeven aan een meldpunt van de Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T), maar dat is volgens Kassa moeilijk te vinden en weinig toegankelijk. In vier jaar kwamen slechts twintig meldingen binnen; bovendien is niet duidelijk of die allemaal over phantom braking gingen. Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans heeft na Kamervragen van D66-Kamerlid Robin van Leijen en vragen van Kassa toegezegd dat de bekendheid, vindbaarheid en toegankelijkheid van het meldpunt worden verbeterd.

Een tweede knelpunt is dat autofabrikanten voertuiggegevens niet standaard vrijgeven. Die informatie kan helpen om de oorzaak van een incident vast te stellen, systemen te verbeteren en aansprakelijkheid na een ongeval te bepalen. Karremans zegt dat Nederland in Europa al jaren aandringt op toegang tot deze data, maar dat overeenstemming met de Europese Commissie uitblijft.

De vermoedelijke oorzaak ligt in geavanceerde rijhulpsystemen (ADAS). Camera’s en radars kunnen verkeerssituaties verkeerd waarnemen of verkeerd interpreteren, waarna bijvoorbeeld automatische noodremming (AEB) wordt geactiveerd. Zulke systemen bestaan al langer en zijn sinds 2024 in nieuwe Europese auto’s verplicht. Het fenomeen laat volgens Kassa zien dat technologische ontwikkelingen en het gebruik van kunstmatige intelligentie sneller gaan dan toezicht en regelgeving.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid waarschuwde hier in 2019 al voor. Fabrikanten zouden nieuwe systemen vooral introduceren omdat de techniek en markt dat mogelijk maken, zonder veiligheid en de positie van de bestuurder vanaf het begin centraal te stellen. Ook ontbreekt volgens de raad systematische monitoring van toegelaten systemen en van de risico-inschattingen van fabrikanten.

Kassa concludeert dat Europese en nationale autoriteiten vooral de voordelen van ADAS benadrukken, terwijl risico’s en incidenten onvoldoende worden geregistreerd. Karremans zegt het onderwerp opnieuw in Europa aan de orde te stellen, maar verplichte registratie van automatische noodremacties of phantom braking bestaat voorlopig nog niet.