Start-stop permanent uitschakelen: een geldige APK zegt in Nederland niet alles

In dit artikel:

Automobilisten mogen het start-stopsysteem tijdens een rit uitschakelen met de knop of instelling die de fabrikant daarvoor heeft ingebouwd. Bij veel auto’s wordt de functie na de volgende start automatisch opnieuw geactiveerd. Juridisch en technisch verandert de situatie wanneer het systeem permanent wordt gedeactiveerd, bijvoorbeeld met aangepaste software, een dongle of een geheugenmodule.

In Duitsland waarschuwde consumentenorganisatie ADAC al in november 2023 voor mogelijke gevolgen. Volgens de Duitse regels kan de voertuiggoedkeuring vervallen als een wijziging het emissiegedrag of geluidsniveau verslechtert. Permanente uitschakeling kan daardoor ook problemen opleveren bij de Duitse periodieke keuring. De waarschuwing gaat dus niet over het indrukken van de fabrieksknop, maar over een blijvende verandering aan een auto die oorspronkelijk met werkend start-stop is goedgekeurd.

In Nederland staat start-stop niet als afzonderlijk controlepunt in de openbare APK-regels van de RDW. Een auto wordt daarom niet automatisch afgekeurd omdat de motor bij stilstand niet meer afslaat. De APK kan software echter indirect wel raken: via EOBD kunnen emissiegerelateerde foutcodes of niet-afgeronde controles worden vastgesteld. Een geldige APK betekent bovendien niet automatisch dat een permanente wijziging ook verenigbaar is met de oorspronkelijke typegoedkeuring.

De RDW stelt dat voertuigen die zo worden aangepast dat hun bestaande typegoedkeuring niet meer geldig is, opnieuw individueel moeten worden goedgekeurd. De openbare regels zeggen niet dat het permanent uitschakelen van start-stop in Nederland altijd tot verlies van die goedkeuring leidt. Dat hangt af van het voertuig, de oorspronkelijke goedkeuring en de technische manier waarop de wijziging is uitgevoerd. Voor geheugenmodules bestaat geen specifieke openbare RDW-vrijstelling; ze zonder meer legaal verklaren is daarom niet verantwoord.

Ook voor de verzekering gelden geen vaste Duitse bedragen in Nederland. Nederlandse verzekeraars kunnen aanpassingen of tuning relevant vinden voor premie en dekking. Automobilisten doen er daarom verstandig aan een permanente wijziging vooraf aan hun verzekeraar te melden en de polisvoorwaarden te controleren.

De vaak genoemde angst voor extra slijtage is volgens de ADAC geen sterke reden om het systeem uit te schakelen. Startmotoren en accu’s van start-stopauto’s zijn aangepast aan de hogere belasting, terwijl het systeem zichzelf onder meer bij een koude motor, een lage acculading of extreme temperaturen tijdelijk buiten werking stelt. In gunstige stedelijke omstandigheden kan start-stop volgens de ADAC tot 15 procent brandstof besparen.

Wie het systeem vervelend vindt, kan het dus het eenvoudigst per rit met de fabrieksknop uitschakelen. Wie de werking permanent laat veranderen, moet onderscheid maken tussen APK, typegoedkeuring en verzekering. Occasionkopers kunnen bovendien vragen of software, een dongle of module is geplaatst en of de fabrieksinstellingen kunnen worden hersteld.