Vergeet milieuzones: deze Europese hoofdstad kan autorijden bijna het hele jaar beperken

In dit artikel:

In Berlijn ligt een radicaal voorstel klaar dat verder gaat dan de gebruikelijke maatregelen tegen autoverkeer in Europese steden. De actiegroep achter het initiatief Volksbegehren Berlin autofrei wil het privégebruik van auto’s binnen de S‑Bahn‑Ring en de Umweltzone niet alleen ontmoedigen, maar administratief beperken: na een invoeringsperiode van vier jaar zouden particulieren nog maximaal twaalf afzonderlijke etmaal per jaar met hun auto in dat gebied mogen rijden.

Het plan is geen absolute blokkade: diensten die de stad draaiende houden — hulpdiensten, taxi’s, goederen‑ en bezorgverkeer — behouden toegang. Ook mensen met een mobiliteitsbeperking, urgente medische gevallen en bijzondere hardheidsgevallen worden vrijgesteld. Voor de dagelijkse forens of de rit naar de bouwmarkt wordt rijden binnen de ring daardoor een zeldzaamheid.

Achterliggende motivatie is minder milieu‑retoriek en meer ruimtegebruik: auto’s zouden te veel openbare ruimte innemen, zowel rijdend als geparkeerd. De initiatiefnemers willen stoepen, fietspaden, groen en verblijfsplekken uitbreiden. Omdat Duitsland een sterke autocabine heeft — economisch en cultureel — stuit dit voorstel op felle tegenstand en politieke gevoeligheid.

Tegenstanders waarschuwen voor economische schade aan lokale winkels, maar activisten verwijzen naar onderzoek (RIFS/IASS) dat in twee Berlijnse winkelstraten aantoonde dat auto’s een relatief klein deel van de omzet opleveren (waarbij 9 procent via automobilisten kwam). Die studie is informatief maar niet zonder meer representatief voor alle wijken binnen de circa 88 km² binnen de ring. Ook financiële consequenties zijn groot: herinrichting van straten kan volgens schattingen honderden miljoenen euro’s kosten, waardoor het onderwerp evenzeer een budgettaire gok is.

Juridisch heeft het initiatief groen licht gekregen: het Berlijnse constitutionele hof achtte het volksbegehren toelaatbaar, zodat een lokaal referendum mogelijk is. Praktisch vormt echter de krappe tijdslimiet de grootste barrière. Voor het referendum zijn vóór 8 mei ongeveer 174.000 geldige handtekeningen nodig; begin april waren er ruim 46.000 ingediend, waarvan bijna 85 procent werd goedgekeurd. Of de initiators voldoende steun bij elkaar hebben gekregen, zal in de komende dagen duidelijk worden.