Vergeet Tesla: dit hoekige stadsautootje was de rest van de wereld ruim 30 jaar voor met elektrisch rijden
In dit artikel:
Lang voor Tesla en de Leaf bouwde Fiat al een volledig elektrische productiewagen: de Panda Elettra, gemaakt van 1990 tot 1998 in samenwerking met het Oostenrijkse Steyr‑Puch. Fiat ontwikkelde het model als een praktisch antwoord op stedelijke luchtvervuiling in Europa, maar de beschikbare batterijtechniek maakte van de Elettra tegelijk een briljante en komische pionier.
In plaats van de gewone 750 Fire‑motor plaatste Fiat een kleine elektromotor van ongeveer 14 pk (±9 kW). De energiewinning kwam echter uit een enorme stapel accu’s: aanvankelijk twaalf 6‑volt loodaccu’s (later in 1992 deels vervangen door nikkel‑cadmiumcellen). Twee batterijblokken lagen vóórin en de overige tien namen de bagageruimte en achterbank in beslag, waardoor de Panda Elettra praktisch een tweezitter werd. Het extra gewicht — de auto woog zo’n 1.150 kg, ongeveer 450 kg zwaarder dan de benzine‑Panda — vroeg om sterkere vering en remmen. Fiat behield opvallend genoeg de handgeschakelde vierversnellingsbak; in stedelijk gebruik reed men vaak simpelweg in de derde versnelling.
Operationeel viel de Elettra door de beperkte prestaties: topsnelheid onder de 70 km/h maakte snelweggebruik onpraktisch en de beloofde 100 km actieradius bleek in stadspraktijk vaak halverwege te zakken naar circa 50 km. Voor de koude maanden voorzag Fiat een kleine benzinetank voor een standkacheltje, omdat het gebruik van de batterijen voor verwarming hen teveel zou belasten. Vanwege de hoge prijs — destijds ruim 25 miljoen lire, ongeveer twee keer zo duur als een gewone Panda — vonden vooral Italiaanse overheidsdiensten en energiebedrijven belangstelling.
Tegenwoordig is de Elettra zeldzaam, maar moderne upgrades tonen zijn potentie: een onlangs in Nederland gespot exemplaar kreeg de loodaccu’s vervangen door LiFePO4‑batterijen, waarmee de auto nu rond de 100 km bereik haalt en vlotter rijdt, zelfs tot circa 100 km/h. Dat illustreert hoe het ontwerp op zichzelf vooruitstrevend was, maar decennia te vroeg kwam door de beperkingen van destijds beschikbare accu‑technologie.
Wie er één wil: in Italië staat een 1998‑model te koop voor ongeveer €2.100 — al lijkt de advertentie te suggereren dat bij dat exemplaar de elektromotor mogelijk vervangen is door een verbrandingsmotor. De Panda Elettra blijft desalniettemin een belangrijk historisch bewijs dat grootschalige EV‑productie al in de vroege jaren negentig bestond.