Zwartboek China (27): Peking verhoogt druk op buitenlandse bedrijven

In dit artikel:

China heeft onlangs nieuwe regels aangenomen die moeten voorkomen dat buitenlanders “onjuiste beslissingen” nemen die Chinese belangen schaden. De maatregel verbiedt personen en organisaties mee te werken aan buitenlandse sancties of andere stappen die Peking als nadelig beschouwt — ook wanneer die maatregelen door andere staten zijn genomen. Wie toch meewerkt riskeert strafmaatregelen variërend van boetes tot beperking van toegang tot de Chinese markt.

Deze stap bouwt voort op de anti-buitenlandse sanctiewet van ongeveer vijf jaar geleden, maar reikt verder: niet alleen directe sancties tegen China kunnen worden beantwoord, ook steun aan maatregelen tegen belangrijke Chinese handelspartners (zoals Iran of Noord-Korea) kan bestraft worden. Experts waarschuwen dat dit neerkomt op inmenging in het buitenlandbeleid van andere landen en dat het de jurisdictie van internationale organen zoals de WTO verder ondermijnt. Landen ontwikkelen steeds vaker eigen instrumenten, waardoor bedrijven vaker voor een keuze komen te staan welke wetgeving zij volgen.

Ter vergelijking: de EU kent een “blocking”-statuut waarmee Europese ondernemingen buitenlandse wetten kunnen negeren die hun rechten aantasten, maar volgens de Europese Kamer van Koophandel in China is de reikwijdte en afdwingbaarheid van de Chinese regels veel groter. Voor Europese bedrijven zorgt de onduidelijkheid over wat precies strafbaar is voor extra risico’s bij zaken doen in China; incidenten zoals de Nexperia-affaire illustreren dat Chinese regels relaties en gelijkwaardigheid onder druk kunnen zetten.

De originele tekst sluit met een oproep tot het boycotten van Chinese auto’s; die slotconclusie is een politieke aanbeveling bovenop de beschreven juridische en economische gevolgen.